Budowa “widlaka” bez tajemnic, czyli z czego składa się wózek widłowy

Budowa wózka widłowego tylko na pozór wydaje się być czymś bardzo prostym, łatwym i niezbyt skomplikowanym. W praktyce to zespół wielu swoistych naczyń połączonych, które dopiero ściśle ze sobą współpracując zapewniają to, czego oczekuje operator – efektywność i bezpieczeństwo.

Wózki widłowe to – o czym należy szczególnie pamiętać – dowód na to, jak bardzo zmienia się użytkowa technologia tego typu maszyn. Z jednej strony to urządzenia często wieloletnie i o ograniczonych – względem nowych modeli – możliwościach. Z drugiej są również maszyny, które są naszpikowane wręcz elektroniką, systemami zabezpieczającymi i innymi wdrożeniami, które mają zapewnić szczególne możliwości działania.

Budowa wózka widłowego

Jeśli spojrzeć na wózek widłowy nie wchodząc w szczegóły techniczne i bardzo zaawansowane rozwiązania, można przyjąć pewien ogólny schemat konstrukcyjny. To zestawienie najważniejszych części wózka – wszystkiego, co przekłada się na jego bezpieczne użytkowanie.

Co ważne, nie należy poszczególnych części wózka widłowego traktować jako byty oddzielne. To połączony ze sobą mechanizm, który jedynie w takim sensie spełnia podstawowe zadanie jakim jest efektywne podnoszenie i opuszczanie ładunku towarowego.

Gdyby wyróżnić podstawowe elementy wózka widłowego, należy wskazać na następujące:

• Siłownik masztu – element hydrauliczny zamontowany przy maszcie, odpowiedzialny za unoszenie i opuszczanie masztu oraz wideł.
• Kierownica



• Karetka – płyta przesuwająca się po maszcie; do niej przymocowane są widły lub inne osprzęty. Znajduje się między masztem a widłami.
• Fotel operatora – siedzisko dla osoby kierującej wózkiem; znajduje się w centralnej części pojazdu, w obrębie kabiny lub otwartej ramy.
• Rama wózka – główna konstrukcja nośna wózka, stanowiąca jego szkielet. Na niej zamocowane są wszystkie pozostałe elementy.
• Pokrywa silnika – osłona zabezpieczająca silnik i podzespoły napędowe, zwykle z tyłu lub pod fotelem operatora (w zależności od konstrukcji).
• Przeciwwaga – blok ciężkiego materiału (najczęściej z tyłu wózka), który równoważy podnoszony ładunek z przodu.
• Rama bezpieczeństwa – stalowa konstrukcja nad fotelem operatora, chroniąca go przed spadającymi przedmiotami. Znajduje się nad stanowiskiem operatora.
• Kabina operatora – przestrzeń robocza, w której znajduje się fotel, kierownica, pedały i dźwignie sterujące; może być otwarta lub zabudowana (szczególnie w wersjach do pracy na zewnątrz).

W ten sposób powstaje konstrukcja, która zapewnia bezpieczne przenoszenie i podnoszenie ładunków wraz z możliwością przewozu ich na określonych odległościach.

Układ wózka widłowego

Nieco inaczej na budowę wózka widłowego można spojrzeć w sytuacji, gdy za punkt wyjściowy przyjmie się działające w nim układy. Podstawowym jest układ podnoszenia, na który składa się:

• maszt
• łańcuch
• karetka
• widły.

Maszt to zewnętrzne uramowienie, które wykonane jest w wytrzymałych profili, dzięki którym operator może swobodnie sterować podnoszenie wideł. Maszt montowany zostaje pionowo na przodzie pojazdu. Wyróżnić można trzy schematy tego elementu.

Standardowy maszt – Simplex (STD) jest pojedynczy i jednoczęściowy. Wykorzystuje jedną ramę. Ma ograniczone możliwości podnoszenia. Alternatywą jest maszt podwójny określany jako Duplex. W jego przypadku do unoszenia używa się wysuwanego siłownika. Taka technologia umożliwia realizację bardziej zaawansowanych zleceń wymagających szczególnej mocy urządzenia. Ostatnią z opcji jest maszt Triplex. Tego typu rozwiązanie składa się z dwóch ram wewnętrznych, które przekładają się na maksymalnie duże wysokości potencjalnego podnoszenia.

Dość potoczne określenie – karetka – dotyczy przedniej płyty, do której montowane są pozostałe elementy. Można ją podwiesić dzięki łańcuchowi, który połączony jest z tłokiem. Najbardziej kojarzonym elementem wózka widłowego pozostają jednak charakterystyczne widły – swoisty symbol tego typu urządzeń. Wykorzystując specjalistyczne zaczepy, można je zawiesić na karetce.

Oprócz układu podnoszenia, budowa wózka widłowego uwzględnia inne schematy w pełni naturalne dla wszystkich urządzeń, które zapewniają możliwości jezdne oraz transportowe. Są nimi układy:

• napędu
• przenoszenia napędu
• hydrauliczny
• hamulcowy
• kierowniczy
• elektryczny.

Inną kwestią jest napęd wózków widłowych. W tym przypadku wyróżnić można trzy typy silników. Są nimi:

• niskoprężne, czyli układy zasilane benzyną
• gazowe oparte na LPG
• wysokoprężne – wykorzystujące olej napędowy
• elektryczne i bazujące na mocy z akumulatora.

Warto pamiętać, że budowa wózka widłowego to jedynie wstęp do maksymalnego wykorzystania jego możliwości – bardzo ważne w tym kontekście są stosowane akcesoria. Oprócz standardowych wideł i przedłużek można wykorzystywać inne rozwiązania. Są nimi np. chwytaki oraz czerpaki, które umożliwiają transport specyficznych elementów – np. materiałów sypkich. Wózki są też dostosowane pod kątem budowy do używania takiego osprzętu dodatkowego jak wciągarki, platformy do pracy i łyżki przeznaczone do materiałów płynnych.

Dlaczego budowa wózka jest tak ważna?

Weryfikacja stanu technicznego oraz ogólna znajomość budowy wózka widłowego jest standardem, bez którego trudno wyobrazić sobie prawidłową i efektywną pracę operatora. Nie jest to jedynie teoria. Wiedza o budowie wózka widłowego i działaniu poszczególnych układów i części weryfikowana jest m.in. podczas branżowych egzaminów dla kursantów starających się np. o zdobycie właściwych uprawnień do pracy na wózkach.

W tym kontekście szczególny nacisk należy położyć na znajomość mechanizmów jazdy, wychyłu masztu, podnośnika – pracy karetki – oraz przesuwu. W przypadku urządzeń dostosowanych do ruchu obrotowego, istotne są także układy zapewniające działanie maszyn na tej płaszczyźnie. Niemniej jednak kluczowe jest, by każdy wózek widłowy postrzegać nie jako zbiór danych elementów, ale całość – kompleksowe zestawienie układów tworzących sprawną maszynę transportowo-podnoszącą.